بازخوانی یک حرکت اجتماعی که ابتدای دهه 80 عدالت خواهان را به صدر اخبار کشاند
دوشنبه 20 شهریور 1396, 15:59

 

حرکت دانشجویان حرکتی بود غیرسیاسی که اجازه‎ی سوء استفاده را نیز نه به داخلی‎ها می‎داد نه خارجی‎ها. حرکتی مبتنی بر مسائل واقعی جامعه که کم‎کم گفتمان عدالتخواهی را به گفتمان غالب در کشور تبدیل کرد. اگر چنین حرکت‎هایی نبود شاید سوم تیر هیچ‎گاه به وقوع نمی‎پیوست.
سردی هوای سال 83 پرده از بی‎عدالتی‎هایی برداشت که زیر پوست شهر در جریان بود. آمارها حکایت از مرگ گاه‎و‎‎بیگاه کارتن‎خواب‎ها داشتند. کارتن‎خواب‎ها در سال‎های پیش نیز گوشه و کنار خیابان‎ها بی‎تفاوتی مسئولین و مردم را تجربه می‎کردند، اما سردی سال 83 همه چیز را متفاوت کرد.
 
به گزارش رویش نیوز به نقل از رجانیوز سال 79 خبرگزاری ایسنا در گزارشی به توصیف وضعیت کارتن‎خواب‎ها پرداخته و نوشته بود:«اگر از ساعت 10 شب به بعد در محله‌ها و خیابان‎های جنوب شهر تهران قدم زده باشید، حتما با افراد بی سر پناهی كه با وضعیتی رنج‎آور شب‎ها را در كنار خیابان به صبح می‌رسانند برخورد كرده‎اید. در گفت‎و‎گویی كه خبرنگار ما با برخی از آنان داشته است، متوجه شدیم كه دسته‌ای از این گروه، چندین سال و گاهی حدود 10 سال است كه به خیابان‎خوابی و یا روی كارتن خوابیدن اوقات خویش را می‌گذرانند و برخی دیگر نیز به تازگی به این درد مبتلا شده‎اند. با دیدن چنین افرادی كه نمادی گویا برای بیان فاصله طبقاتی معنی‎داری در سطح شهر تهران هستند، هر انسان با وجدان و دارای چشم بصیر و بینا رنج می‌كشد چون می‌بیند عده‎ای در میان این افراد فقط زنده‌اند، یعنی پیدا كردن لقمه نانی برای رفع گرسنگی منتهای آرزوی آنان است و در برابر افراد دیگر هستند كه از طبقه مرفه جامعه و حتی در نزدیكی این گروه، در كمال آسایش، رفاه و آرامش خاطر زندگی لذت می‌برند.»(1)
 
مسئله‎ای که حل مشکل کارتن‎خواب‎ها را دشوار می‎کرد، بین‎دستگاهی بودن راه‎حل این مشکل بود. مسئله‎ی کارتن‎خواب‎ها صرفاً با جمع‎آوری آنها از سطح خیابان‎ها یا اسکان دادن آنها در یک محل مشخص حل نمی‎شد. آسیب‎های اجتماعی‎ای که کارتن‎خواب‎ها با آن مواجه بودند و نیز تدابیری که می‎بایست برای ادامه‎ی حیات آنها اندیشیده می‎شد، موجب شده بود سازمان‎های گوناگونی دخیل در حل این مشکل به شمار بیایند. 
 
 
فرمانده نیروی انتظامی همان ایام با اشاره به این كه ناجا دو مبحث مهم "زنان خیابانی" و "معتادان كارتن خواب و تابلو" را مدنظر قرار داده و آنها را سم مهلكی برای جامعه می‌داند، اظهار داشت:«نیروی انتظامی آمادگی كامل داشت تا معتادان پرخطر را جمع‌آوری كند، ولی سازمان زندان‎ها این افراد را تحویل نمی‌گیرد.» 
 
قالیباف تصریح کرد:«نیروی انتظامی مسئول جمع‌آوری معتادان بوده و وظیفه نگهداری آنان را ندارد؛ چراكه نه قانون اجازه این كار را می‌دهد و نه مأموریت ناجا این است، بلكه مسئولیت ناجا جمع‌آوری مجرم و تحویل آن به مراجع قضایی است، این در حالیست كه زمان تحویل معتاد، هیچ مرجعی آن را نمی‌پذیرد... مطبوعات باید چنین موضوعاتی را مطرح كرده و پاسخ بخواهند كه چه مرجع و سازمانی مسئول رسیدگی به معتادان خیابانی است.»
 
او ادامه داد:«تا زمانیكه زندان این افراد را نمی‌پذیرد، سازمان بهزیستی مسئولیت آنان را تقبل نمی‌كند و شهرداری‎ها نیز در خانه‌های بازپروری جایی برای معتادان ندارند، این افراد راهی جز ماندگاری در خیابان‎ها نخواهند داشت.» او معتقد بود در صورت هماهنگی سایر ارگان‎ها، ناجا می‌تواند ظرف 72 ساعت، زنان خیابانی، معتادان و كارتن‎خواب‎ها را از سطح كشور جمع‌آوری كند.(2)
 
البته نمی‎شد همه کارتن‎خواب‎ها را معتاد نامید، ولی به هر حال در اغلب موارد کارتن‎خوابی با برخی آسیب‎ها یا جرائم اجتماعی نیز همراه بود و این نکته‎ای است که کار را دشوارتر می‎کرد.
 
آمارهایی هم از سوی مسئولین در مورد کارتن‎خواب‎ها ارائه می‎شد. بیست و چهارم آذرماه سال 83 وزیر كشور از وجود حدود 6 هزار كارتن‎خواب در تهران سخن به میان آورد. او در خصوص تعداد افرادی که در سرمای زودرس آن سال جان باخته‎اند، گفت:«حدود 80 نفر از این افراد به علت بی‌خانمانی، بیكاری و اعتیاد جان باخته‌اند.»(3)
 
 
برای پیگیری وضعیت کارتن‎خواب‎ها ستادی بین‎سازمانی با عنوان "ستاد ساماندهی متكدیان و بی‌خانمان‎های استان تهران" تشکیل شد که علی اوسط هاشمی، معاون سیاسی امنیتی استانداری تهران ریاست آن را عهده‎دار بود. هاشمی با اشاره به فعالیت‎هایی که برای سازماندهی کارتن‎خواب‎ها در دستور کار است، اعلام کرد:«در این ساماندهی، آن دسته از افرادی كه فاقد هر گونه مكان امن بوده و به خیابان‎خوابی قناعت می‌كنند، مورد بررسی قرار گرفته و كسانی كه در مسیر آسیب و شكنندگی قرار دارند توسط دستگاه‎های ذیربط(شهرداری، بهزیستی، كمیته امداد و فرمانداری) تحت پوشش مناسب قرار می‌گیرند.» 
 
او همچنین اظهار امیدواری کرد كه طرح جمع‌آوری و ساماندهی متكدیان و بی‌خانمان‎ها پیش از آغاز فصل زمستان اجرایی شود. هاشمی در خصوص وظایف دستگاه‎ها در ساماندهی متكدیان، جمع‌آوری آنها را بر عهده شهرداری با برخورداری از حمایت نیروی انتظامی دانسته و توضیح داد:«نحوه نگهداری متكدیان به دو شیوه كوتاه‎مدت و دائمی صورت می‌گیرد كه در شیوه كوتاه‎مدت، این افراد پس از جمع‌آوری از سوی شهرداری، ظرف مدت حداكثر 21 روز در اردوگاهی كه نمایندگان سازمانهای بهزیستی، كمیته امداد، دستگاه قضایی، شهرداری و فرمانداری حضور دارند، نگهداری و پس از شناسایی و ارزیابی وضعیت آنها، متكدیانی كه از خارج استان وارد شده‌اند، به بهزیستی و ستاد استانی منطقه خود تحویل داده و آنهایی كه مشمول مددكاری بهزیستی و كمیته امداد می‌شوند نیز پس از تفكیك بر اساس برنامه های خود به این مراجع سپرده می‌شوند.» به گفته معاون سیاسی امنیتی استانداری تهران، شهرداری تنها مدیریت پذیرش و اسكان موقت متكدیان در 21 روز مرحله اول را برعهده داشت. وی افزود:«تامین معاش و حمایت متكدیان طی 21 روز اول اسكان موقت برعهده استانداری، نهادهای خیریه و شهرداری بوده و پس از آن نیز نهادهای مسؤول حمایت از این اقشار را برعهده خواهند داشت.»(4)
 
وضعیت کارتن‎خواب‎ها نگرانی‎هایی را در کشور به دنبال داشت. سید محمد خاتمی از تماس تلفنی آیت‎الله وحید خراسانی حول همین موضوع حکایت می‎کند:«چند شب پیش حضرت آیت‌الله وحید خراسانی كه افتخار شاگردی ایشان را داشم، تماس گرفتند و خیلی ناراحت گفتند:"شما مسؤول اجرا هستید. چندی پیش در مطبوعات خواندم كه چند نفر در كنار خیابان جان دادند(به اصطلاح كارتن‌خواب‌ها)" گفتم كه این مساله‌ای است كه مدت‌هاست با آن برخورد می‌كنیم و با همكاری وزارت كشور، شهرداری‌ها، بهزیستی و سایر بخش‌ها مانند وزارت رفاه و تامین اجتماعی تصمیماتی گرفته شده و حتی تصویب شد تا چند اردوگاه ایجاد شود. تخمین زده شده كه این افراد در تهران حدود 5 الی 6 هزار نفر باشند. اردوگاهش احداث شده و به ظاهر برخی مسائل اداری با تاخیر به بهره‌برداری رسیده است. توضیح دادم كه اغلب این افراد معتاد یا افرادی به قول رایج امروزی ولگرد و كسانی از خانه رانده شده‌اند كه شاید دارای مشكلات و بیماری‎های سخت باشند. ایشان گفتند:"جان انسان، هركس كه باشد چه فاسق چه فاجر، چه حنیف، این جان مقدس است. این كه فلان كس اخلاقش بد است یا آدم فاسد و یا مضری است نباید نسبت به مرگش بی‌توجه بود و كمتر تاثر و حساسیت داشت." این اخلاق قرآنی و نگاه به انسان در نظر قرآن و در نظر تربیت‌شدگان قرآن است. به دلیل همین اهمیت است كه یك مرجع بزرگوار در بین این همه مسائل سیاسی، اجتماعی، انتخاباتی - كه این همه برایش سرِ هم می‌زنیم و معلوم است كه بالاخره چه می‌شود - ، حساسیتش این است كه انسانی دارای مشكلات فراوان در كنار خیابان جان دهد.»(5)
 
با اینکه جلساتی هم در سطح مسئولین برگزار شده بود اما کارها آن‎گونه که می‎بایست پیش نمی‎رفت. در چنین شرایطی سرمای سال 83 همه را غافلگیر کرد. از اوایل آذرماه هر روز رسانه‎ها آمار کشته‎شدگان را اعلام می‎کردند. در این شرایط هیئت دولت حمایت سریع از بی‌خانمان‎ها را تصویب كرد. 
 
بیست و دوم آذر 83، جلسه‎ی هیأت دولت به ریاست سید محمد خاتمی و وزیر كشور گزارشی از ساماندهی متكدیان و كارتن‌خواب‌ها ارایه كرد. بر اساس این گزارش، سالانه 10 هزار متكدی در كشور ساماندهی شده‌اند و دولت نیز تا  آن زمان مبلغ 62 میلیارد ریال اعتبار برای نگهداری و ساماندهی این افراد در سطح كشور پرداخت كرده است. 
 
رییس‌جمهور پس از گزارش یاد شده، ضمن اظهار تأسف از وضعیت این افراد در جامعه، وزیر رفاه و تأمین اجتماعی را مكلف كرد حداكثر ظرف 10 روز با همكاری دستگاه‌های ذیربط طرح لازم پوشش حمایتی این افراد را تهیه كرده و به هیأت دولت ارایه كند. هیأت دولت همچنین مقرر كرد علاوه بر اعتبارات موجود مبلغ یك میلیارد و 500 میلیون ریال برای نگهداری متكدیان و بی‌خانمان‎ها در اختیار وزارت كشور قرار گیرد.(6)
 
گفته می‎شد در طی 23 روز در نقاط مختلف تهران 47 كارتن خواب  كه اغلب آنها مجهول‌الهویه بوده‎اند، جان خود را از دست داده‎اند.(7)
 
در چنین شرایطی کم‎کم خروشی دانشجویی در شهر شکل گرفت. دانشجویان عدالتخواه که پیش از این مراتب اعتراض خود را از طریق نامه‎هایی به دستگاه‎های مربوطه اعلام کرده بودند، این بار تصمیم گرفتند هر شب جلوی یکی از نهادهای مسئول تحصن کنند و در همان هوای سرد به شیوه کارتن‎خواب‎ها در خیابان بخوابند. آنها اگر چه اعلام کردند قصد تخریب هیچ دستگاهی را ندارند، اما همان آغاز از این حرکت تفسیرهای سیاسی شد و هر دستگاهی آن را به عنوان یک حرکت سیاسی علیه خود تفسیر می‎کرد. خبرگزاری ایسنا که آن زمان ابوالفضل فاتح مسئولیت آن را عهده‎دار بود، به پوشش خبری ماجرای کارتن‎خواب‎ها و حرکت دانشجویان پرداخت. 
 
 
نخستین تحصن 24 آذرماه روبروی شهرداری تهران شکل گرفت. آن شب خادم، رییس كمیسیون فرهنگی اجتماعی شورای شهر تهران و مشایی، معاون فرهنگی و اجتماعی شهرداری تهران به عنوان دو عضو ستاد ساماندهی بی‌خانمان‎ها و متكدیان به جمع دانشجویان آمدند تا حرف‎های آنها را بشنوند. این گفت‌وگو كه بر روی كارتن‌ها و زیراندازها برگزار شد. خادم و مشایی عمده‌ترین مشكل ساماندهی بی‌خانمان‎ها را، نه "جمع‌آوری" بلكه ساماندهی سریع آنها در مركز نگهداری از بی‌خانمان‎ها عنوان كردند. 
 
 
خادم، رییس كمیسیون فرهنگی اجتماعی شورای اسلامی شهر تهران جمع‌آوری تمام بی‌خانمان‎ها را با توجه به حجم موجود آنها در جامعه، فارغ از توان دستگاهها خواند و با استناد به گزارش‎های تهیه شده از جمع‌آوری بی‌خانمان‎ها ظرف مدت آغاز طرح تا كنون اعلام كرد:«در حال حاضر 185 خیابان خواب از سطح شهر توسط گشت‎های شبانه ستاد جمع‌آوری و به مركز نگهداری بی‌خانمان‎ها منتقل شده‌اند.»
 
 
وی به مصوبه شورای عالی اداری كشور مبنی بر شرح وظایف هر یك از دستگاهها در ساماندهی متكدیان و بی‌خانمان‎ها اشاره كرد و گفت:«متاسفانه این مصوبه از زمان تصویب مورد عنایت لازم قرار نگرفته و در طول 4 سال گذشته به اجرا در نیامد.» خادم، خطاب به دانشجویان حاضر گفت:«ما شما را در كنار خود می‌بینیم، اما موضوع ساماندهی بی‌خانمان‎ها، موضوع پیچیده‌ و در عین حال غریب و تنهایی است كه تا وقتی درگیرش نباشید و خلاءها را نشناسید نمی‌توانید مشكلات را به سادگی حل كنید.» 
 
وی افزود:«به دلیل همین مشكلات، متاسفانه از آغاز طرح تا كنون با وجود جمع‌آوری 185 خیابان خواب منتقل شده به مركز كه شامل بیماران، معتادان، سالمندان بی‌سرپرست، زنان، بیماران روانی، معلولان و ... می‌شود، تنها تعداد كمی با حكم قاضی مركز به دستگاه‎ها سپرده شده‌اند.» به اعتقاد وی متأسفانه سیستم فعلی ورود به آسیب‎های اجتماعی در نگاه سیاستگذاران و برنامه‌ریزان واقع‌بینانه نیست. خادم افزود: وقتی رییس ستاد دستور جمع‌آوری بی‌خانمان‎ها را می‌دهد، همه دستگاه‎ها باید پای مسؤولیت ساماندهی بایستند. 
 
 
 
رییس كمیسیون فرهنگی اجتماعی شورای اسلامی شهر تهران گفت:«مشكلات درون‌سازمانی سازمان‎ها نیز در روند ساماندهی بی‌خانمان‎ها تأثیرگذار بوده است؛ به گونه‌ای كه سازمان بهزیستی در حال حاضر در بحث ساماندهی كودكان خیابانی و تامین نیازهای كارمندان خود نیز مانده است.» 
 
 
مشایی، معاون فرهنگی اجتماعی شهرداری تهران نیز گفت:«جمع‌آوری سریع بی‌خانمان‎ها و انتقال آنها به مركز نگهداری با كندی عملیات ساماندهی به صلاح نیست و من در حال حاضر حتی با جمع‌آوری 185 بی‌خانمان فعلی هم موافق نیستم؛ چراكه معتقدم تجمع انبوه آنها در مركز خود موجبات پدید آمدن مشكلات دیگری می‌شود.» وی تصریح كرد:«در زمینه جمع‌آوری، نه شهرداری و نه نیروی انتظامی، هیچ مشكلی ندارند.»
 
 
مشایی در ادامه توضیحات خادم در خصوص عدم اجرای مصوبه شورای عالی اداری در 4 سال گذشته نیز گفت:«متن مصوبه همكاری همه دستگاهها را می‌طلبد؛ اما گواهی می‌كنم آنچه امروز انجام‌ می‌شود و حتی فعالیت‌ شهرداری در این زمینه، محصول تلاش شورای شهر است.» وی افزود:«چنانچه در جلسات تصویب مصوبه شورای عالی اداری، بودم، در برابر وظیفه جمع‌آوری كه بر عهده شهرداری گذاشته شده است، مقاومت می‌كردیم؛ چراكه شهرداری دستگاه متخصص شناسایی نیست.»(8)
 
برخی حرف‎های مشایی بحث‎برانگیز شد و از جمله‎ی آنها این بود که بسیاری از افرادی که آمار فوتشان اعلام شده معتاد بوده‎اند و همین اعتیاد سبب فوت اکثر آنها بوده است نه سرما. به نظر می‎رسد شهرداری در این مقطع حرکت دانشجویان را برخواسته از طراحی‎های سیاسی مخالفانش می‎داند و معتقد است دانشجویان خواسته یا ناخواسته در پازلی که آنها با خبرسازی‎هایشان پررنگ کردند، عمل می‎کنند. شرایط به گونه‎ای بود که حتی چمران نیز به عنوان رئیس شورای شهر با تردید در خصوص آمارهای فوت سخن می‎گفت.(9) از سوی دولت نیز البته متقابلا چنین نگاهی به حرکت دانشجویان وجود داشت و آنها نیز گاه حرکت دانشجویان را سیاسی و برای مخالفت با دولت تفسیر می‎کردند.
 
پس از تجمع مقابل شهرداری نوبت به سایر دستگاه‎ها رسید. جنبش عدالت‌خواه دانشجویی در اطلاعیه‌ خود تصریح كرد:«از آن جا كه هیچ یك از سازمانهای تحت نظارت دستگاه‎ها را به تنهایی مسئول رسیدگی به امور خیابان‎خواب‎ها نمی‌دانیم، همانطور كه مراسم شب گذشته را در مقابل ساختمان مركزی شهرداری تهران برگزار كردیم، در ادامه تلاش برای جلب توجه مسئولان به اهمیت موضوع در شب‎های آینده به ترتیب در شب چهارشنبه مقابل استانداری تهران، شب پنج‌شنبه مقابل سازمان بهزیستی، شب جمعه در برابر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی، شب شنبه در مقابل ساختمان كمیته امداد امام خمینی(ره) بیتوته خواهیم كرد.» در این اطلاعیه اعلام شده بود که جلسه‌ای نیز عصر روز یكشنبه 29 آذر ماه در مسجد "هدایت" تهران با حضور مسؤولان سازمان‎های ذیربط برگزار و بیانیه‌ای منتشر خواهد شد.
 
سعید ابوطالب در تجمع دانشجویان مقابل سازمان بهزیستی حاضر شد و با آنها گفت‎و‎گو کرد. ابوطالب، نماینده مجلس هفتم و سازنده فیلم "رقص فقر" گفت:«زمانی كه رقص مرگ را ساختم متوجه واقعیتی شدم كه باید در حال حاضر مورد توجه قرار گیرد. می‌گویند بی‌خانمان‎ها عده‌ای معتاد و مطرودند اما بدانید كه آنچه من از بی‌خانمانی دیدم نه به یك قشر و نه فقط به موضوع فقر اختصاص می‌یافت. "بی‌خانمانی" سقوط افراد از یك طبقه اجتماعی است كه فقرا و معتادان بخشی از آنها را تشكیل می‌دهند، افرادی كه به خاطر فشار فقر موضعی گرفتار خیابان‌خوابی شده‌اند.» 
 
ابوطالب افزود:«بی‌خانمانی محصول اقتصاد بیمار است و باید خوب و واقعی تبیین شود؛ حال آن كه سیستم‎های موجود بودجه‌ها را جذب می‌كنند اما در برابر این مسائل پاسخگو نیستند.» 
 
در میان گفت‎و‎گوی دانشجویان با سعید ابوطالب، كارتن‎خوابی كه درجمع دانشجویان حاضر شده بود، وارد بحث شد تا از شرایط خود بگوید. او تصریح کرد:«5 سال است تلویزیون تماشا نكرده‌ام، نه معتادم نه خلافكار. به اجبار بازخرید شدم. زن و دو فرزندم پس از فقر و بیكاری رهایم كردند. گرفتار اعتیاد شدم، اما زمین را با دندان گزیدم و آن را ترك كردم. مس و مفرغی از زباله‌ها می‌یابم تا بفروشم و گرسنه نمانم. من برقكارم. اما هر جا می‌روم از من سوء پیشینه می‌خواهند. آیا من باید محكوم به مرگ در خیابان باشم؟» وی گفت:«من خیابان‎خوابم. اما خیابانی‎خوابی را به رفتن به اردوگاه ترجیح می‌دهم. چون اینجا احساس آزادی می‌كنم. هرچند كه گرسنه باشم. من تنها یك چیز می‌خواهم: بازگشت به هویت انسانی‌ام. نه غذا و نه بستر گرماو یاد شهید رجایی را هم زنده كرد و گفت:«من به او رای مثبت دادم. خدایش بیامرزد كه فقرا را درمی‌یافت و چه خالیست جای او.» 
 
 
ابوطالب، نماینده مجلس هم در تایید صحبت‎های او گفت:«مشكل بی‌خانمان‎ها تنها با غذای گرم و سوپ حل نمی‌شود. اینها روزی در طبقه اجتماعی جای داشتند و به جامعه خود خدمت كرده‌اند.» وی افزود:«اوایل انقلاب كسانی بودند كه از جیب خود برای فقرا خرج می‌كردند چرا همین عده، حالا كه مسئول شده‌اند همین روحیه را ندارند؟» 
 
آن شب البته دانشجویان سعید ابوطالب را نیز به چالش کشیدند و از اینکه او در مجلس چه کرده است پرسیدند. ابوطالب نیز ضمن توضیحاتی گفت:«شما دانشجویان موضوع بی‌خانمانی را می‌بینید اما نمایندگان باید همه موضوعات را ببینند و در مورد همه مسایل اظهارنظر كنند. بنابراین انتظار شما نزدیك به واقعیت نیست.» او به تعدادی از مسائلی اشاره كرد كه در مجلس پیگیری كرده است. بدیهی بود که این اظهارات دانشجویان را قانع نکند. دانشجویی در پاسخ گفت:«درد ما هم این است كه دچار روزمرگی شده‌ایم.»
 
 
در تجمع مقابل وزارت بهداشت هیچ یك از مسؤولان وزارت بهداشت در جمع دانشجویان حاضر نشد. اما مصباحی‎مقدم، نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی، دكتر واعظ مهدوی، معاون وزیر رفاه و دكتر خیرآبادی قائم مقام وزیر رفاه در امور خیریه در جمع دانشجویان حضور یافتند.
 
واعظ مهدوی، معاون وزیر رفاه طی گزارشی از عملكرد ستاد ساماندهی بی‌خانمان‎ها كه در پی دستور رییس‎جمهوری از سوی وزارت رفاه تشكیل و مامور جمع‌آوری و ساماندهی كارتن‌خواب‎ها و بی‌خانمان‎ها شده، جمع‌آوری بی‌خانمان‎ها را توأم با مشكلات بهداشتی عنوان و اعلام كرد:«پس از تشكیل ستاد، طبق آخرین جلسه اعضا، مقرر شد همه امكانات برای این امر بسیج شود.» وی گفت:«عملیات جمع‌آوری رسما از پنجشنبه شب (دیشب) آغاز شده و تاكنون 105 بی‌خانمان از خیابان‌ها جمع‌آوری شده‌اند.» به گفته معاون وزیر رفاه از آن جا كه مشكل اصلی این افراد قرنطینه آنهاست به نظر می‌رسد ساماندهی آنها دو سه هفته بعد آغاز شود. 
 
خیرآبادی، قائم مقام وزیر رفاه در امور خیریه و دبیر ستاد ساماندهی بی‌خانمان‎ها در وزارت رفاه نیز گفت:«بر اساس بازدیدی كه دیشب از نقاط حادثه‌خیز تهران داشتیم، برآورد می‌شود یك‎هزار كارتن خواب در تهران نیاز به جمع‌آوری داشته باشند.» وی گفت:«طبق آیین‌نامه اجرایی ستاد كه به دولت پیشنهاد خواهد شد، در حال حاضر 13 دستگاه در این امر دخالت دارند.»(10)
 
 
تحصن بعدی مقابل کمیته امداد انجام شد. آن شب علیرضا ظهیری، قائم مقام كمیته امداد استان تهران به جمع دانشجویان آمد. او گفت:«كمیته امداد پیش از تشكیل ستاد ساماندهی بی‌خانمان‎ها، حدود 170 بی‌خانمان را در سرای احسان، مورد حمایت مالی و اجرایی قرار داده است. همچنین كارشناسان كمیته امداد در این مركز برای شناسایی وضعیت بی‌خانمان‎ها فعال هستند.» 
 
وی تصریح كرد:«در سال جاری كمیته امداد علاوه بر اسكان موقت بی‌خانمان‎ها، به بیش از 200 خانواده كه قادر به تامین نیاز مالی و مسكن مورد نیاز خود نبودند، بسته به تعداد عائله و محل سكونت‌ به میزان متفاوت ودیعه مسكن پرداخت كرده است.» 
 
 
ظهیری، ایجاد مركز مستقل از سوی كمیته امداد را خلاف قانون خواند و افزود:«كمیته امداد وظیفه ندارد در سطح شهر به دنبال كارتن‌خواب‎ها كه جزئی از بی‌خانمان‎ها هستند، بگردد، بلكه این وظیفه نیروی انتظامی است؛ چرا كه اغلب آنها دارای مشكلات پیچیده اجتماعی بوده و بعضا با مأموران درگیر هم می‌شوند.» وی همچنین گفت:«چنانچه مسئولان از تحویل بی‌خانمان‎های جمع‌آوری شده اطلاعی به كمیته امداد می‌دادند، حتما اقدام می‌كردیم.»(11)
 
با پیگیری دانشجویان روند تلاش‎های مسئولین سرعتی قابل توجه پیدا کرد. رییس كمیسیون فرهنگی اجتماعی شورای اسلامی شهر تهران از جمع آوری بیش از 500 بی‌خانمان و كارتن‎خواب و انتقال آنها به مراكز نگهداری خبر داد و گفت:«از این تعداد 300 بی‌خانمان بر اساس ضرب‌الاجل تعیین شده با هدف نجات جان بی‌خانمان‎ها، روز پنجشنبه جمع‌آوری شده و در سرای احسان و مركز اسلامشهر اسكان یافتند.» رسول خادم با اشاره به اینكه جمع‌آوری ضرب‌الاجل بی‌خانمان‎ها توسط نیروی انتظامی صورت گرفته است، افزود:«شورای شهر تهران علی رغم این كه مطابق مصوبه شورای عالی اداری به عنوان دستگاه نظارتی مسئولیت اجرایی به طور مستقیم در ساماندهی مددجویان ندارد، اما تمام توان خود را برای هماهنگی و تقویت ستاد ساماندهی متكدیان و بی‌خانمان‎ها بكار می‌گیرد.»(12)
 
 
با این‎همه این‎گونه نبود که مسئله به یکباره حل شده باشد. فرمانده نیروی انتظامی تهران بزرگ بیست و نهم آذرماه با تاكید بر اینكه وظیفه نیروی انتظامی در مقابل كارتن‌خواب‎ها حمایت انتظامی است، گفت:«دو بخش از كارتن‎خواب‎های جمع‌آوری شده تحویل گرفته شدند، اما از آنجا كه یك بخش دیگر جمع‌آوری شده روی دست نیروی انتظامی مانده است، ما نیز گفتیم كاری نشود.»(13)
 
کمی بعد نوبت به برنامه‎ی مسجد هدایت رسید. دانشجویان این مسجد را با عنوان مجلس ختم، هماهنگ کرده بودند. این برنامه در واقع مجلس ختم کارتن‎خواب‎هایی بود که در این چند ماه فوت کردند. حسن رحیم‎پور ازغدی و سعید قاسمی در این برنامه سخنرانی کردند و مسئولین مختلف نیز گزارشی از روند پیگیری‎های خود به دانشجویان ارائه دادند.
 
رحیم‎پور با اشاره به خيابان‌خوابي دانشجويان عضو جنبش عدالتخواه دانشجويي  مقابل ساختمان دستگاههاي عضو ستاد ساماندهي بي‌خانمان‎هاي استان تهران گفت: به شما دانشجويان به خاطر وجدان بيدارتان تبريك مي‌گويم و از شما قدرداني مي‌كنم كه با پنج شب خوابيدن در خيابان نشان داديد كه انسان مسؤول چگونه انساني است.
 
وي افزود: هيچ توجيهي براي وجود كارتن‌خواب‌ها در جامعه اسلامي وجود ندارد و اقدام شما دانشجويان حتي نوعي اعتراض به مردمي بود كه به ديدن خيابان‌خواب‌ها عادت كرده بودند.
 
 
رحيم‌پور ازغدي افزود: متأسفانه متوليان تا زماني كه موضوعي رسانه‌اي و حيثيتي نشود، به فكر حل مساله و مشكل نمي‌افتند؛ درحاليكه ديديم اگر اراده كنند، ظرف 48 ساعت مي‌توانند حدود 600 بي‌خانمان و كارتن‌خواب را جمع كنند.
 
 
این حرکت دانشجویان بعدها که آنان خدمت مقام معظم رهبری رسیدند، مورد تایید و تقدیر ایشان نیز قرار گرفت.
 
این سال‎ها، سال‎هایی است که رنگ و بوی عدالتخواهی فضای دانشجویی را از خود متأثر می‎کند و کم‎کم مطالباتی انقلابی در کشور حاکم می‎شود. مسئله‎ی کارتن‎خواب‎ها، یکی از محورهایی است که مورد توجه دانشجویان عدالتخواه قرار می‎گیرد. در این ماجرا نهادهای مسئول هر کدام به نوبه خود وارد عمل شدند و با پیگیری دانشجویان بر روند تلاش‎های خود سرعت بخشیدند. حرکت دانشجویان حرکتی بود غیرسیاسی که اجازه‎ی سوء استفاده را نیز نه به داخلی‎ها می‎داد نه خارجی‎ها. حرکتی مبتنی بر مسائل واقعی جامعه که کم‎کم گفتمان عدالتخواهی را به گفتمان غالب در کشور تبدیل کرد. اگر چنین حرکت‎هایی نبود شاید سوم تیر هیچ‎گاه به وقوع نمی‎پیوست.
پی‎نوشت:
1- خبرگزاری ایسنا، 23/2/1379
2- خبرگزاری ایسنا، 13/2/1383
3- خبرگزاری ایسنا، 24/9/1383.
4- خبرگزاری ایسنا، 18/8/1383.
5- سید محمد خاتمی، دومین همایش بانوان قرآن‌پژوه، خبرگزاری ایسنا، 24/9/1383.
6- خبرگزاری ایسنا، 23/9/1383.
7- خبرگزاری ایسنا، 23/9/1383.
8- خبرگزاری ایسنا، 24/9/1383.
9- مهندس چمران، رییس شورای اسلامی شهر تهران در سخنانی با اشاره به اینكه علی‌رغم اعلام آمار مرگ و میر بی خانمان‌ها در اثر سرما هنوز هیچ مرجعی مرگ این تعداد را اعلام نكرده است، تصریح كرد:«مشخص نیست كه تعداد آمار مرگ و میر از كجا اعلام می‌شود.»(خبرگزاری ایسنا، 24/9/1383.)
10- خبرگزاری ایسنا، 27/9/1383.
11- خبرگزاری ایسنا، 28/9/1383.
12- خبرگزاری ایسنا، 28/9/1383.
13- خبرگزاری ایسنا، 29/9/1383.
 

افزودن نظر

captcha
ارسال
انصراف



این سایت با منابع شخصی راه اندازی شده است و حق تکثیر مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع است.